Tết được coi là ngày lễ truyền thống lớn nhất của Việt Nam, đây là thời điểm để người dân sum vầy bên gia đình, cầu mong một năm mới đầy may mắn và thành công. Trong không khí tưng bừng của ngày Tết, ăn uống đóng vai trò vô cùng quan trọng.
Những món ăn ngày Tết không chỉ có hương vị đặc trưng của mùa xuân mà còn mang trong mình ý nghĩa tốt đẹp về sự đoàn viên, ấm no và hạnh phúc. Việc chuẩn bị bữa cơm đầu năm được coi là việc làm thiêng liêng, mang lại may mắn và tài lộc cho gia đình. Trong các gia đình theo phong tục tín ngưỡng, thỉnh nguyện và cúng tế cũng không thể thiếu những món ăn đặc biệt để cúng thần linh và tổ tiên.
Bánh chưng, bánh tét, nem, thịt kho tàu, canh măng, thịt gà luộc, dưa hành,…. là những món ăn truyền thống thường thấy trong các mâm cơm ngày Tết. Những món ăn được chuẩn bị cầu kỳ nhưng đây được coi là niềm tự hào của người Việt, giúp giữ gìn và phát triển di sản văn hóa ẩm thực của đất nước.
Một số món ăn truyền thống ngày Tết
Bánh chưng
Bánh chưng được coi là linh hồn của ngày Tết và là một loại bánh có lịch sử rất lâu đời trong nền văn hóa ẩm thực của Việt Nam. Do đó, trong mâm cỗ ngày Tết của người miền Bắc sẽ không thể thiếu món ăn này. Bánh tượng trưng cho mặt đất, được dùng để thể hiện lòng biết ơn của hoàng tử Lang Liêu với Vua Hùng đời thứ 6 và đất trời.
Bánh chưng là sự kết hợp hài hòa giữ gạo nếp dẻo, đậu xanh ngọt bùi, thịt mỡ béo ngậy thêm chút tiêu cay nhẹ tạo nên một hương vị ngày Tết không thể lẫn vào đâu được. Bánh được gói bằng lá dong, có hình vuông tượng trưng cho đất sau đó đem đi luộc khoảng 8-10 giờ cho đến khi chín. Cái khung cảnh ngồi đợi nồi bánh chưng chín đã đi vào tiềm thức của người dân miền Bắc mỗi khi Tết đến.
Thành phẩm là bánh chưng dẻo, thơm mùi thơm của gạo nếp, của đỗ xanh, ngậy bởi thịt mỡ và có màu xanh của lá dong.
Dưa hành
Dân gian Việt Nam đã có câu: “Thịt mỡ dưa hành, câu đối đỏ/Cây nêu, tràng pháo, bánh chưng xanh”. Bên cạnh bánh chưng thì dưa hành cũng là một món ăn không thể thiếu trong ngày tết cổ truyền của người Việt. Với vị chua chua cay nhẹ và được dùng để ăn kèm cùng với bánh chưng hay thịt đông vô cùng ngon. Đây chính là món chống ngán hữu hiệu nhất trong ngày Tết khi có nhiều món dầu mỡ.
Cách làm dưa hành cũng đòi hỏi sự khéo léo, tinh tế của người làm. Hành tây được chọn kỹ, rửa sạch và cắt thành từng sợi dài, sau đó ướp cùng với đường, muối, dấm và một số gia vị khác. Quá trình ủ này cần phải được kiểm soát đúng thời gian và độ ẩm để dưa hành được chín và giữ được độ giòn.
Đằng sau hương vị ngon là ý nghĩa đặc biệt của món dưa hành trong văn hóa ẩm thực của người Việt Nam. Đó là sự may mắn, tài lộc và sức khỏe, hy vọng rằng mọi điều tốt đẹp sẽ đến với gia đình và người thân trong năm mới.
Cho dù cuộc sống luôn thay đổi nhưng chắc chắn rằng một điều rằng, Việt Nam còn Tết thì sẽ còn bánh chưng và dưa hành sẽ là món ăn đồng hành cùng những ngày Tết của dân tộc.
Thịt kho tàu
Không chỉ được sử dụng nhiều trong các bữa cơm gia đình, thịt kho tàu còn là món ngon ngày Tết quen thuộc. Sự hòa quyện hương vị của trứng, thịt kho, nước dừa và các loại gia vị đem lại sức hấp dẫn khó cưỡng của món này. Cách làm thịt kho tàu đòi hỏi sự khéo léo và kiên nhẫn của người làm. Để thịt được chín đều, không bị khô hoặc quá mềm, cần phải kiểm soát đúng lượng nước, đường và gia vị. Quá trình nấu thịt cũng cần phải được giám sát liên tục để đảm bảo chất lượng và hương vị của món ăn.
Vị ngọt thanh của nước dừa, vị mặn đậm đà của nước mắm ngon, cay the the của những lát ớt đỏ, tất cả hòa quyện tạo nên một hương vị khó quên trong khoang miệng của người thưởng thức.
Thịt sẽ được thái thành các miếng vuông to cùng với trứng tròn mang ý nghĩa “vuông tròn đều đặn, mọi sự bình an”.
Gà luộc
Gà luộc là món ăn không thể thiếu trong bất kỳ mâm cỗ nào, một món ăn đơn giản nhưng lại không thể thiếu được trong mâm cỗ ngày Tết của người miền Bắc.
Sau khi lựa chọn những con gà tươi ngon, sẽ làm sạch chúng trước khi đem luộc trong nồi với một số gia vị như hoa tiêu, hoa hồi và gừng. Khi gà luộc chín, miếng thịt sẽ có màu vàng hấp dẫn, không bị rách da. Thái thêm vài sợi lá chanh xắt chỉ cùng với đĩa muối chanh ớt tạo nên một hương vị thơm ngon khó quên.
Theo quan niệm xưa, gà là biểu tượng của sự mạnh mẽ và cương trực, đại diện cho năm đức tính quan trọng: Văn, Võ, Dũng, Nhân và Tín. Năm mới là thời điểm của niềm hy vọng, lời chúc tốt đẹp cho nhau năm mới an, khang thịnh vượng. Gà luộc tượng trưng cho cuộc sống ấm no, an khang. Do đó, nhiều người tin rằng việc dâng gà luộc để cúng giao thừa sẽ đem lại sự khởi đầu thuận lợi cho năm mới.
Canh măng khô
Không nhắc đến canh măng trong ngày Tết thì thật là một thiếu sót lớn. Trong các loại măng như măng xé, măng lá và nhiều loại khác, măng lưỡi lợn hay măng khô là loại được sử dụng nhiều nhất trong mâm cỗ Tết. Nồi canh măng nấu cùng chân giò là món ăn không thể thiếu trong ẩm thực miền Bắc và đặc biệt là tại Hà Nội trong mỗi dịp Tết. Điều này cũng là một phần của văn hóa truyền thống của người Việt từ xa xưa, với thói quen ăn những món ăn có nguồn gốc từ thiên nhiên.
Măng khô được ngâm kỹ trong nước để măng hết vị chua, ngâm đến khi mềm thì sẽ đem ra luộc với nước rồi rửa sạch. Sau đó sẽ được ninh cùng với chân giò. Bát canh măng là sự kết hợp hoàn hảo giữa vị thơm của măng và béo ngậy của chân giò được ninh kỹ. Vị đậm đà, nóng hổi sẽ rất thích hợp cho bữa cơm trong những ngày se lạnh của miền Bắc.
Bát canh măng trong ngày Tết không cầu kì về nguyên liệu, chỉ cần măng khô và chân giò, nhưng lại có hương vị đặc biệt thơm ngon và yêu cầu người chế biến phải tinh tế và tỉ mỉ. Tuy nhiên nếu thiếu món canh măng này, mâm cỗ Tết sẽ mất đi nét đặc trưng của ngày lễ quan trọng.
Giò chả
Giò lụa là một món ăn phổ biến từ Bắc đến Nam, vừa đơn giản vừa tinh tế, với vị giòn và hương thơm đậm đà của thịt tươi luộc kết hợp với mùi thơm đặc trưng của lá chuối tươi được luộc chín. Đây là món ăn thường xuất hiện trong các bữa ăn và không thể thiếu trên mâm cỗ ngày Tết.
Giò chả được làm từ thịt giã thật nhuyễn với nước mắm ngon rồi được gói thành hình ống bằng lá chuối xanh sau đó cho vào nồi để luộc. Khi ăn sẽ thái thành từng khoanh nhỏ, chia thành miếng gọn gàng, trông đẹp mắt
Món ăn ngày Tết có ý nghĩa “trong ấm ngoài êm, phúc lộc đầy nhà”, những cây giò trắng mịn, giòn dai, thơm ngon còn là món quà Tết mọi người tặng nhau.
Những món ăn mới mẻ cho ngày Tết
Những món ăn truyền thống đã trở thành một phần không thể thiếu của mâm cỗ Tết của người Việt, tuy nhiên, với sự phát triển của văn hoá ẩm thực và sự đa dạng hóa các món ăn, ngày nay cũng có thể thêm một số món ăn mới mẻ để làm phong phú hơn bữa ăn Tết.
Sushi là một trong những món ăn Nhật Bản được yêu thích và ngày càng phổ biến trên thế giới. Với hương vị tươi ngon, đặc trưng của cá sống và rong biển, sushi sẽ mang đến cho bữa ăn Tết một sự mới mẻ và độc đáo.
Ngoài ra, lẩu cũng là một món ăn đang được ưa chuộng. Với nồi lẩu nóng hổi, cùng với những nguyên liệu tươi ngon và gia vị đậm đà, món lẩu sẽ tạo nên một không khí ấm cúng và vui tươi cho bữa ăn Tết.
Hoặc nếu bạn muốn tìm kiếm những món ăn đơn giản và đầy màu sắc cho bữa ăn Tết của mình, salad cũng là một lựa chọn thú vị. Với sự kết hợp của rau xanh tươi mát, hoa quả ngọt ngào và nước sốt đậm đà, salad sẽ mang đến cho mâm cơm một hương vị mới lạ và rất hấp dẫn.
Việc thay đổi và có thêm những món ăn mới cho mâm cơm ngày Tết cũng là thể hiện sự sáng tạo và cập nhật xu hướng ẩm thực mới, cũng là cách để ta biết để giữ gìn hơn những giá trị văn hóa ẩm thực của đất nước. Việc có thêm sự lựa chọn món ăn cho bữa cỗ Tết đem lại cảm giác mới mẻ, thú vị cho bữa tiệc. Tuy nhiên, vẫn cần phải giữ được những giá trị truyền thống, bảo tồn các món ăn quen thuộc, đặc trưng của ngày Tết để không làm mất đi sự đẹp đẽ, giá trị văn hóa của nền ẩm thực Việt Nam.
Những món ăn truyền thống ngày Tết của người Việt Nam không chỉ đơn thuần là đồ ăn mà còn mang trong mình nhiều ý nghĩa văn hóa và tinh thần, mỗi món ăn lại mang một màu sắc, hương vị và có ý nghĩa riêng của nó. Thường các món ăn sẽ tượng trưng cho sự đoàn kết, tài lộc, sức khỏe và may mắn trong năm mới. Hãy tự tay vào bếp và thực hiện những món ăn ngon, hấp dẫn để tạo thêm niềm vui cho không khí xuân. Dịp Tết chính là cơ hội để các bạn thể hiện tài năng và khéo léo của mình trong việc nấu nướng, làm nên những món ăn ngon miệng để cả gia đình cùng nhau thưởng thức.
Tóm tắt lại về các món ăn truyền thống ngày Tết và ý nghĩa của việc ăn uống trong ngày Tết
Khuyến khích độc giả thử nấu những món ăn truyền thống để tăng thêm không khí tết truyền thống cho gia đình.